المنسوب للإمام الصادق ( ع ) ( مترجم : گيلاني )

29

مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي )

نيافتن ، و اين نشانهء غفلت و قساوت قلب است ، چرا كه لذّت طاعت و بندگى نمىباشد ، مگر با حضور قلب و اطمينان خاطر ، و در حال وقف ، كه حال غفلت است ، نه حضور قلب است و نه اطمينان خاطر . دوم - تلخ نبودن معصيت است ، اين نيز نشانهء غفلت است ، چرا كه ادراك كردن مرارت و تلخى از فعل معصيت ، فرع صفاى باطن است و ادراك كردن لذّت از فعل طاعت ، و در حال وقف و غفلت از بارى « عزّ اسمه » ، چنان كه از ارتكاب طاعت لذّت نيست ، از اقتراف گناه نيز تلخى نخواهد بود . از اين جهت است كه از اهل الله ، اگر گاهى به سبيل اتّفاق ، خواه از روى اختيار و خواه از روى اضطرار ، خلاف شرعي يا خلاف اولايى ، صادر شود ، در كام ايشان بسيار تلخ و ناگوار است و في الفور ، در مقام تدارك و استغفار مىشوند . به خلاف اهل دنيا و اهل قساوت قلب كه حال ايشان به عكس اين است ، بندگى خالق به ايشان در نهايت صعوبت و تلخى است و اطاعت مخلوق در غايت سهولت و گوارايى ، بسا باشد كه از خدمت سلاطين و حكَّام ، به توقّع مرتبهء پستى و نفع سهلى ، متحمّل زحمات شاقّه شوند و در تمام روز و شب به گرسنگى و سرما و گرما و بىخوابى بسر برند و به اين حال راضى باشند و از دو ركعت نماز به وقت ، كه في الجملة به حضور قلب باشد ، كاره باشند و ندانند كه فايدهء اين ، فايده‌اى است ثابت و غير منقطع ، و فايدهء آن اگر بشود ، فايده‌اى است دنيوى و منقطع و مشوب و آميخته به چندين كدورات و مكاره ، و منشأ اين ، نيست مگر غفلت و خاطر نياوردن مراتب عاليهء قرب الهى و راه نبردن به عظمت و بزرگى او . سوم - اشتباه حلال است به حرام . يعنى : در مأكولات و مطعومات و مكاسب ، احتياط ننمودن و حرام و مشتبه را ، از حلال و غير مشتبه ، تميز نكردن . مانند گاو خوش علف ، هر چه به دست افتد ، صرف كردن و به حيطهء تصرّف در آوردن ، اين صفت نيز نشانهء غفلت است . فايدهء قيد علم اشاره است به آن كه اشتباه و عدم تميز ميان حرام و حلال و شبهه ، در هنگام غفلت از بارى عزّ شأنه ، نظر به علم ، غافل است و عدم اعمال علم ، نه نظر